Tường bị thấm mốc chỉ hết hẳn khi xử lý nguồn nước trước, rồi mới tẩy mốc, chờ tường khô và sơn lại đúng lớp. Tẩy mốc bề mặt không đủ, mốc sẽ mọc lại nếu nước vẫn thấm. Alo Việc Nhà hướng dẫn anh/chị phân biệt nguyên nhân, tẩy mốc an toàn và xử lý từng bước.
Mốc do thấm nước hay do hơi ẩm?
Mốc trên tường có hai nguồn ẩm chính: nước thấm vào tường và hơi ẩm ngưng tụ trên bề mặt lạnh. Dưới đây là cách phân biệt hai nguyên nhân, vì mỗi nguyên nhân cần một cách xử lý khác nhau.
Mốc do thấm nước
Mốc do thấm nước mọc quanh nơi nước đi vào như chân tường, quanh ống, vết nứt, dưới mái, kèm vệt loang ố vàng. Vết ẩm thường đậm hơn sau mưa lớn hoặc khi xả nước, và không khô dù đã bật quạt, mở cửa nhiều ngày. Nước là yếu tố quan trọng nhất giúp vi sinh vật phát triển, nên tẩy mốc mà không chặn nước thì mốc sẽ quay lại.
Mốc do ngưng tụ, thông gió kém
Ngưng tụ xảy ra khi bề mặt tường lạnh hơn không khí xung quanh, do cầu nhiệt, cách nhiệt kém hoặc thông gió kém. Mốc loại này hay mọc ở góc phòng, sau tủ, sát cửa kính và những phòng kín, nấu ăn hoặc phơi đồ trong nhà. Loại này xử lý bằng cách giảm ẩm, thông gió và cách nhiệt chứ chống thấm tường không giải quyết được nguyên nhân.
| Tiêu chí | Mốc do thấm nước | Mốc do ngưng tụ |
| Vị trí hay gặp | Chân tường, quanh ống, vết nứt, dưới mái | Góc phòng, sau tủ, sát cửa kính, phòng kín |
| Dấu hiệu | Vệt loang ố vàng, ẩm theo đường nước | Đốm mốc đen nhỏ lan thành mảng ở góc |
| Thời điểm tăng | Sau mưa lớn hoặc khi xả nước | Trời nồm, phòng kín, nấu ăn hoặc phơi đồ trong nhà |
| Hướng xử lý chính | Tìm và chặn nguồn thấm | Giảm ẩm, thông gió, cách nhiệt |
Vì sao tường bị thấm mốc?
Tường chỉ bị mốc khi có nước hoặc hơi ẩm tồn tại đủ lâu, nên cần tìm đúng nơi nước đi vào nhà. Dưới đây là năm nguyên nhân thường gặp khiến tường bị thấm mốc, kèm dấu hiệu để anh/chị nhận biết.
Nứt tường, mạch vữa hở
Vết nứt và mạch vữa hở là đường nước mưa đi thẳng vào tường, nhất là tường ngoài và tường hướng mưa tạt. Nước ngấm vào lớp vữa rồi lan sang mặt trong, tạo vệt ẩm và mốc đúng vị trí vết nứt. Vết nứt chân chim nhỏ cũng đủ cho nước thấm, nên cần trám kín trước khi chống thấm và sơn lại.
Ống nước âm rò rỉ
Ống cấp thoát nước âm tường rò rỉ làm tường ẩm liên tục từ bên trong, dù trời không mưa. Dấu hiệu là mảng ẩm và mốc chạy theo đường ống, hóa đơn nước tăng bất thường hoặc tiếng nước chảy khi đã khóa vòi. Cần sửa ống rò trước, vì chống thấm hay sơn lên tường vẫn ẩm sẽ nhanh bong và mốc quay lại.
Thấm ngược từ chân tường
Nước trong đất ngấm lên theo chân tường, mang theo muối làm chân tường ẩm, ố trắng, bong sơn và sinh mốc. Thấm ngược hay gặp ở nhà trệt, nhà thấp hơn đường, nơi thoát nước kém hoặc nhà không có lớp chống ẩm chân tường. Vết ẩm thường cao đều quanh chân tường, nên cần xử lý chống thấm ngược thay vì chỉ quét sơn phủ.
Mái, ban công, nhà liền kề
Nước từ mái, sàn ban công hoặc sân thượng thấm xuống làm trần và tường bên dưới loang ẩm, rồi sinh mốc. Tường chung giữa hai nhà cũng có thể thấm khi nhà bên cạnh rò nước hoặc khe giữa hai nhà đọng nước mưa. Nguồn thấm nằm ngoài chỗ mốc, nên cần kiểm tra vị trí phía trên và bên cạnh thay vì chỉ nhìn vết mốc.
Nhà cũ, lớp chống thấm xuống cấp
Nhà nhiều năm tuổi có lớp chống thấm lão hóa, vữa trát rỗ và sơn mất khả năng che chắn nên nước dễ ngấm vào. Nhà xây khi chưa có lớp chống thấm, hoặc trộn vữa sai tỷ lệ, cũng dễ ẩm mốc dù chưa quá nhiều năm. Trường hợp này mốc thường xuất hiện ở nhiều phòng, nên cần khảo sát tổng thể thay vì xử lý từng mảng nhỏ.
Tẩy mốc xong vì sao mốc quay lại?
Nhiều nhà đã tẩy mốc nhiều lần nhưng vài tuần sau mốc lại xuất hiện đúng chỗ cũ. Dưới đây là hai lý do chính khiến mốc quay lại và cách tránh lặp lại vòng tẩy rồi mọc.
Tẩy mốc chỉ làm sạch bề mặt
Dung dịch tẩy chỉ xử lý phần mốc nhìn thấy trên bề mặt, không làm khô tường và không ngăn nước thấm vào. Nước Javel chỉ là giải pháp tạm thời và không hiệu quả trên bề mặt xốp như vách thạch cao hoặc gỗ. Bào tử mốc còn trong lớp vữa, sơn xốp gặp lại độ ẩm sẽ nảy mầm và phủ kín vết tẩy sau thời gian ngắn.
Nước vẫn thấm thì mốc mọc lại
Khi nước tiếp tục vào tường, độ ẩm vật liệu luôn cao, và đây là điều kiện quan trọng nhất để mốc phát triển. CDC khuyến cáo làm khô khu vực ngập nước trong 24 – 48 giờ vì mốc có thể xuất hiện sau 1 – 2 ngày. Vì vậy chặn nguồn nước và làm khô tường là bước quyết định, còn tẩy mốc chỉ là bước làm sạch.
Cách tẩy mốc tường an toàn tại nhà
Mốc gây nghẹt mũi, kích ứng mắt, da và khò khè, nên khi tẩy cần đeo găng, kính, khẩu trang và mở cửa thông gió. Dưới đây là các cách tẩy mốc tường tại nhà, kèm lưu ý an toàn của từng cách.
Dung dịch tẩy mốc chuyên dụng
Dung dịch tẩy mốc chuyên dụng dành cho tường và trần thạch cao diệt được bào tử mốc, dùng theo hướng dẫn nhà sản xuất. Loại này phù hợp mốc lan rộng hoặc mọc lại nhiều lần, anh/chị chỉ cần xịt, để đủ thời gian rồi lau sạch theo nhãn. Dù dùng sản phẩm nào, anh/chị đều cần thử trước ở góc khuất để kiểm tra bề mặt có bị phai màu hay không.
Nước Javel pha loãng
Nước Javel phải pha loãng, khoảng 1 phần Javel cho 16 phần nước, tương đương tối đa 1 cốc cho 1 gallon nước theo CDC. Mở quạt và cửa sổ, đeo găng, kính, xịt hoặc lăn dung dịch, chà nhẹ, rửa sạch bằng nước rồi để tường khô. Javel không hiệu quả trên thạch cao và gỗ, và mới chỉ làm sạch bề mặt chứ chưa xử lý được nguyên nhân gây ẩm.
Giấm, baking soda
Giấm trắng dùng nguyên chất, xịt cho ướt mốc, để ít nhất 1 giờ rồi chà sạch, lau bằng nước ấm và để khô. Baking soda pha khoảng 1/4 thìa trong một bình nước, xịt, chà nhẹ, lau khô, phù hợp mốc nhẹ ở bề mặt cứng. Không dùng giấm táo vì đường trong giấm táo có thể nuôi mốc, hai cách này nhẹ hơn Javel nhưng chỉ xử lý bề mặt.
Tro bếp, chanh, hàn the
Tro bếp trộn ít nước, chà lên vết mốc khoảng 5 phút rồi chà mạnh thêm, còn chanh để khoảng 10 phút rồi rửa lại. Hàn the pha 1 cốc trong 16 cốc nước, độc nếu nuốt phải nên đeo găng, khẩu trang và để xa trẻ em, vật nuôi. Các cách dân gian này chỉ làm sạch bề mặt, nên chỉ dùng cho mốc nhẹ và vẫn phải xử lý nguồn ẩm.
| Cách tẩy | Tỷ lệ hoặc cách dùng | Thời gian | Lưu ý |
| Nước Javel | 1 phần Javel : 16 phần nước | Theo nhãn sản phẩm | Không trộn chất tẩy khác, kém hiệu quả trên thạch cao và gỗ |
| Giấm trắng | Dùng nguyên chất, xịt cho ướt | Ít nhất 1 giờ | Không dùng giấm táo |
| Baking soda | Khoảng 1/4 thìa trong một bình nước | Xịt, chà, lau khô | Hợp mốc nhẹ ở bề mặt cứng |
| Chanh | Nguyên chất hoặc pha nước tỷ lệ 1:1 | Khoảng 10 phút | Rửa lại bằng nước xà phòng ấm |
| Hàn the | 1 cốc trong 16 cốc nước | Để khô tự nhiên | Độc nếu nuốt, tránh xa trẻ em |
#Lưu ý: Bảng mang tính chất tham khảo
Không trộn Javel với giấm hay chất tẩy khác
CDC cảnh báo không bao giờ trộn thuốc tẩy cùng amoniac hoặc các chất tẩy gia dụng khác vì tạo ra khí độc. Giấm là chất có tính axit, nên Javel và giấm không được pha chung và phải rửa sạch bằng nước giữa hai lần dùng. Nếu lỡ ngửi thấy mùi hắc, cay mắt hoặc ho sau khi dùng hóa chất, anh/chị cần rời khỏi phòng, mở cửa và thông gió.
Cách xử lý tường bị thấm mốc theo mức độ
Cùng là tường mốc nhưng mức độ khác nhau cần cách xử lý khác nhau, từ tẩy đơn giản đến làm lại lớp vữa. Dưới đây là ba mức độ thường gặp và hướng xử lý phù hợp để anh/chị tự đánh giá tình trạng tường nhà mình.
Mốc nhẹ, tẩy và giảm ẩm
Mốc nhẹ là các đốm nhỏ ở góc phòng, sau tủ, chưa bong sơn và tường không có vệt loang theo nguồn nước. Anh/chị tẩy mốc, lau khô rồi giảm ẩm bằng cách mở cửa, bật quạt hút, dùng máy hút ẩm và tránh phơi đồ trong phòng. Nếu mốc quay lại sau vài tuần dù đã giảm ẩm, tường có thể đang thấm và cần chuyển sang cách xử lý nguồn thấm.
Mốc do thấm, xử lý nguồn thấm rồi tẩy
Khi mốc đi cùng vệt loang, ẩm ở chân tường, quanh ống hoặc sau mưa, cần tìm và chặn nguồn thấm trước khi tẩy. Thợ chặn nguồn nước như sửa ống rò hoặc trám khe nứt ngoài tường, rồi tẩy mốc, xử lý nền, chờ khô và sơn lại. Thứ tự này giúp lớp chống thấm và sơn bám trên bề mặt sạch, khô, thay vì phủ lên mốc và vữa yếu.
Mốc nặng, bong tróc
Mốc nặng phủ thành mảng lớn, sơn và vữa phồng rộp, bong tróc, tường sờ vào mềm hoặc ẩm lạnh dù đã khô nắng. Cần cạo bỏ sơn và vữa hỏng đến lớp cứng, trát lại bằng vữa đúng tỷ lệ, chống thấm rồi mới sơn hoàn thiện. CDC khuyên bỏ vật liệu xốp bị ướt quá 48 giờ mà không làm sạch và khô hoàn toàn được, như tấm thạch cao.
Quy trình xử lý tường thấm mốc đúng kỹ thuật
Quy trình đúng kỹ thuật đi từ tìm nguồn thấm đến sơn hoàn thiện, bỏ sót bước nào mốc cũng dễ quay lại. Dưới đây là quy trình 5 bước, anh/chị hoặc thợ dịch vụ chống thấm có thể đối chiếu từng bước khi nghiệm thu công trình.
Bước 1: Tìm nguồn thấm
Quan sát vị trí mốc, vệt loang và lúc ẩm tăng để biết nước đến từ mưa, ống nước, nền đất hay hơi ẩm. Thợ có thể dùng máy đo độ ẩm, khóa nước thử vài giờ để xem tường có khô dần hay không. Cần kiểm tra cả mái, ban công, tường liền kề và đường ống vì nguồn thấm thường nằm xa chỗ mốc.
Bước 2: Tẩy mốc, cạo lớp sơn và vữa hỏng
Đeo găng, kính, khẩu trang rồi tẩy mốc bằng dung dịch phù hợp, mở cửa thông gió trong suốt quá trình làm. Cạo bỏ lớp sơn phồng, vữa bong, rỗ cho đến khi gặp lớp vữa cứng, sạch, rồi quét hoặc hút bụi. Gom sơn, vữa mốc bỏ vào túi kín để bụi và bào tử không phát tán sang các phòng khác.
Bước 3: Trám nứt, chống thấm
Trám vết nứt bằng vữa không co ngót hoặc keo chuyên dụng, vá chỗ vữa đã cạo, rồi chờ vữa vá đủ cứng. Quét lớp chống thấm phù hợp vị trí, thường 2 lớp, lớp sau vuông góc lớp trước, chờ khô theo hướng dẫn của hãng. Tường thấm ngược cần giải pháp riêng ở chân tường, còn tường ngoài nên chống thấm mặt ngoài để chặn nước từ nguồn.
Bước 4: Chờ tường khô hẳn
Sơn lên tường còn ẩm sẽ nhanh phồng và mốc lại, nên cần để tường khô và đo lại độ ẩm trước khi sơn. Tài liệu sơn lót Nippon yêu cầu tường trát vữa dưới 16% theo máy Protimeter hoặc dưới 60% theo máy Lutron. Tài liệu này không nêu số ngày chờ cố định, nên thời gian khô phụ thuộc thời tiết, độ dày vữa và thông gió.
Bước 5: Sơn lót chống kiềm, sơn kháng mốc
Sơn một lớp lót chống kiềm để ngăn kiềm từ xi măng làm hỏng lớp sơn phủ, một số loại còn chống rêu, nấm. Chờ lớp lót khô theo hướng dẫn của hãng, một sản phẩm ghi tối thiểu 4 giờ, rồi sơn 1 – 2 lớp kháng mốc. Sơn kháng mốc chỉ là lớp bảo vệ bề mặt, không thay được chống thấm nên cần làm đúng thứ tự từ nền lên.
FAQ – Câu hỏi thường gặp khi tường bị thấm mốc
Tường bị mốc có hại cho sức khỏe không?
Có, vì WHO ghi nhận nhà ẩm mốc làm tăng nguy cơ triệu chứng hô hấp, nhiễm trùng hô hấp và hen. CDC nêu mốc gây nghẹt mũi, kích ứng mắt, da và khò khè, nên cần xử lý sớm khi nhà có trẻ nhỏ, người già.
Tẩy mốc xong bao lâu thì sơn lại được?
Chưa có mức cố định, vì thời gian chờ phụ thuộc thời tiết, độ ẩm tường và hướng dẫn của hãng sơn. Tường cần khô hẳn, một tài liệu sơn lót yêu cầu độ ẩm vữa dưới 16% theo máy Protimeter trước khi sơn.
Sơn chống mốc có thay được chống thấm không?
Không thay được, vì sơn chống mốc chỉ bảo vệ bề mặt, còn nước vẫn thấm từ bên trong hoặc bên ngoài tường. Sơn chống mốc chỉ nên là lớp hoàn thiện sau cùng, sau khi nguồn thấm đã chặn và tường đã khô.
Sơn phủ lên tường còn ẩm được không?
Không nên, vì sơn lên tường còn ẩm dễ phồng rộp, bong tróc và nhốt hơi nước bên trong khiến mốc quay lại. Nếu không có máy đo, anh/chị hãy chờ thêm vài ngày nắng ráo, mở cửa thông gió và nhờ thợ kiểm tra.
Chi phí xử lý tường bị thấm mốc khoảng bao nhiêu?
Chi phí phụ thuộc nguồn thấm, diện tích, mức độ hư hỏng của vữa và loại vật liệu, nên cần khảo sát khi báo giá. Anh/chị liên hệ Alo Việc Nhà qua hotline 0944 661 839 để được khảo sát và báo giá riêng cho từng hạng mục.
